MEDAM | Medeniyet Araştırmaları Merkezi

Kâtip Çelebî’nin Düsünce Ufku Prof.Dr. Bekir Karliga

SERGİ İLE İLGİLİ BİLGİ

Amerika’nın keşfinin haberi Avrupa’ya ve Osmanlı dünyasına ulaştığında, Dünya iki kat daha büyümüştü. Coğrafi keşiflerden sonra “Osmanlının Dünya’ya bakışı nasıl değişti?” sorusu günümüzde hâlâ dikkat çeken bir sorudur. 16. yüzyılın başından 17. yüzyılın sonuna kadarki süreçte üretilen haritalar ve Osmanlı coğrafya yazınında yer alan eserler bu konuda bazı ip uçları vermektedir. Pîrî Reis’ten Kâtip Çelebi’ye uzanan 16 ve 17. Yüzyılları kapsayan bu süreçte haritalardan yola çıkılarak düzenlenen bu sergide Osmanlı’nın Dünya’ya Bakışı, evreni algılayışları yansıtılmaya çalışılmıştır. Bu yapılırken haritalar dijital resimleme yöntemiyle yeniden tasarlanarak, geniş kitlelerin dikkatini çekecek artistik bir şekilde, sergi mekânıyla bir uyum içinde sunulmuştur.

Sergide esas olarak Osmanlı dönemi haritaları ele alınmakla beraber, daha önceki döneme ait geleneksel haritalar da sergiye katılmıştır. Burada Osmanlıların haritacılık ve coğrafyadaki gelişmelerinin bir karşılaştırılması sağlanmaya gayret edilmiştir. Ünlü Türk amirali ve coğrafyacısı Pirî Reis’in 1513 yılında hazırladığı birinci dünya haritası ve 1526’da son şeklini verdiği Bahriye adlı denizcilik kitabı ve 1528’de bitirdiği ikinci dünya haritası 16. Yüzyılda Osmanlıların dünyaya bakışlarını aksettirmiştir. Pirî Reis’in yapıtları, 16. yüzyılda Osmanlılarda coğrafya ve haritacılığın bilimsel yöntemlerle hazırlandığı dikkat çekmektedir.

Sergide Müslüman coğrafyacıların haritalarından ve daha öncesinde Batlamyus coğrafyasından bazı örneklerle Osmanlı zamanına kadarki gelişme de belirginleştirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca Muhtar Katırcıoğlu’nun kendi koleksiyonundan sağladığı, Türkiye hakkında Batı’da yayınlanmış bazı haritaların orijinallerini de sergiye katılarak, çağdaşı Avrupa’daki 16-17. yüzyıllardaki gelişmeleri de yansıtılmış, bu da sergiye arak ayrı bir zenginlik kazandırmıştır. Bu arada Suud el-Niksarî, Gelibolulu Mustafa Ali, Ali Macar Reis, Ebubekir Behram Dimaşki gibi coğrafyacıların bazı eserleri de sergide görülebilir.

Son olarak 400. Doğum yıldönümünde Kâtip Çelebi’nin (1609-1657) 1648’de hazırladığı coğrafya konusundaki Cihannüma (Dünya’ya bakış) adlı eserinin, 1732 yılında İbrahim Müteferrika tarafından ilavelerle yayınlanan versiyonunda yer alan haritalar, yine dijital resimleme tekniğiyle artistik bir biçimde sunulmuştur.

İSTANBUL SERGİSİ

Tarih: 8-17 Haziran 2009 / 10:00-17:00

Yer: Dolmabahçe Sarayı Sanat Galerisi, Beşiktaş-İstanbul

ANKARA SERGİSİ ve KATİP ÇELEBİ SEMPOZYUMU